الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
15
تفسير مجمع البيان (فارسى)
اسراف و تجاوز نخوريد تا كبير شوند ) وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ : پيمانه و وزن را عادلانه انجام دهيد و چيزى از حق كسى كم نكنيد . لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها : ما هر كسى را باندازهء قدرتش تكليف مىكنيم . از آنجا كه ممكن است تصور شود كه تعديل در وزن وكيل ، ممكن است دشوار و محال باشد ( زيرا ممكن است مثلا چند دانه گندم ، بنا حق از مال كسى تضييع شود و جلوگيرى از چنين تضييعى كارى است دشوار بلكه محال ) از اينرو مىفرمايد : آنچه از شما مىخواهيم ، اين است كه تا سرحد امكان از تضييع حق ديگران در موقع كيل و وزن جلو گيرى كنيد . وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى : هر گاه مطلبى را به زبان مىآوريد ، رعايت عدالت را بكنيد ، و لو اينكه ممكن است بزيان يكى از خويشاوندان شما تمام شود . البته تنها در سخن گفتن رعايت عدالت واجب نيست ، بلكه در كارها نيز بايد عادل بود . اما علت اينكه فقط گفتن را در اينجا ذكر مىكند ، اين است كه هر كس در گفتار خود عادل باشد ، در كردار نيز عادل است . برخى گويند : يعنى هر گاه شهادت مىدهيد يا حكم مىكنيد ، اگر چه بزيان يكى از خويشان شما باشد ، رعايت عدالت كنيد . اين جمله با همهء كوتاهى ، از دستورات جامعى است كه شامل : اقرار ، شهادت ، وصيت ، فتوى ، قضاوت ، احكام و مذاهب ، امر بمعروف و نهى از منكر مىشود . وَ بِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا : به عهد خدا وفا كنيد . در بارهء معناى « عهد خدا » دو قول است . 1 - هر چه خداوند بر بندگان واجب كرده ، عهد اوست كه بايد به آن وفا كرد و دستورات او را به كار برد 2 - مقصود نذر و عهد است كه هر گاه در غير معصيت خدا باشد ، بايد وفا كرد . بنا بر اين يعنى بعهدى كه با خدا بستهايد وفا كنيد . ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ : دستوراتى كه در مورد مال يتيم و كامل دادن كيل و وزن ، باندازهء قدرت و گفتار به حق و راستى و وفاى بعهد داده شد ، وصيت خداوند است به شما تا متذكر شويد و از انجام آنها غفلت نكنيد . وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ : اين است راه راست و خالى از انحراف